Krostki na plecach, które pojawiły się po zwiększeniu liczby treningów albo po rozpoczęciu terapii testosteronem, łatwo zrzucić na pot. Czasem rzeczywiście ma on znaczenie, a jeszcze większe mokra koszulka i plecak, które przez kilka godzin trą skórę. Jeśli jednak zmiany są głębokie, bolesne i wracają mimo prysznica po każdym treningu, warto spojrzeć szerzej. Na trądzik na plecach wpływa jednocześnie kilka czynników, w tym hormony, dieta i to, co dzieje się ze skórą w ciągu dnia.
DHT a trądzik – jak hormony wpływają na skórę pleców
Ważną rolę odgrywają tu androgeny, a zwłaszcza DHT (dihydrotestosteron), czyli hormon, który powstaje z testosteronu i działa na gruczoły łojowe silniej niż on. Pobudza je do produkcji sebum, a skóra pleców ma tych gruczołów wyjątkowo dużo. Sam nadmiar łoju nie wystarcza jednak, żeby pojawił się trądzik. Potrzebne jest jeszcze zatkanie mieszka włosowego, obecność bakterii i reakcja zapalna, a każdy z tych elementów wpływa na pozostałe.
Zastanawiasz się nad TRT? Dowiedz się, jak terapia hormonalna może poprawić energię, samopoczucie i jakość życia mężczyzn.
Nadmiar łoju razem z komórkami, które nie złuszczają się prawidłowo w ujściu mieszka włosowego, tworzy czop. W zatkanym, bogatym w tłuszcz mieszku łatwiej namnażają się bakterie Cutibacterium acnes, które normalnie żyją na skórze, a organizm odpowiada na nie stanem zapalnym. Stąd obok zaskórników mogą pojawiać się czerwone grudki i krosty, a przy cięższym przebiegu także głębokie, bolesne guzki, które mogą zostawiać blizny.
Gdy wyniki są w normie
Trądzik na plecach może pojawić się także wtedy, gdy wyniki hormonów masz w normie, i u większości osób z trądzikiem właśnie tak jest. Gruczoły łojowe mają bowiem enzymy, dzięki którym same przekształcają krążące androgeny, także te słabsze, w DHT. U mężczyzn trudno przy tym znaleźć prostą zależność między wynikiem z krwi a stanem skóry. Dlatego prawidłowy wynik nie wyklucza hormonalnego podłoża zmian, a podwyższony sam w sobie go nie potwierdza. Badanie hormonów nie odpowie więc na pytanie, skąd biorą się Twoje krostki.
Trądzik na plecach a terapia testosteronem
Inaczej wygląda sytuacja, jeśli przyjmujesz testosteron. Właśnie trądzik na plecach i klatce piersiowej, należy wtedy do częstszych działań niepożądanych terapii. Ocena działań niepożądanych jest stałym elementem kontroli w trakcie leczenia, dlatego zmiany na skórze zgłoś lekarzowi prowadzącemu, zamiast czekać, aż same miną. Pomoże mu, jeśli zanotujesz, kiedy się zaczęły i czy ich nasilenie zbiegło się ze zmianą dawki lub formy leku.
Nie sięgaj też na własną rękę po suplementy czy preparaty reklamowane jako „blokujące DHT” podczas TRT. Ich deklarowanym celem jest wpływ na przemiany testosteronu, a te w trakcie terapii kontroluje lekarz. Dlatego wcześniej omów z nim każdą taką decyzję.
Pot
Skóra pleców ma też gorsze warunki niż twarz. Przez kilka godzin może pozostawać pod spoconą koszulką, a do tego trą ją plecak, pasy czy sprzęt treningowy. Pot sam w sobie nie wywołuje trądziku, ale wilgoć, ucisk i tarcie mogą podrażniać skórę i nasilać zmiany, które już się pojawiły.
Czy to, co jesz, może mieć znaczenie?
Jeśli w Twojej diecie dużo jest słodkich napojów, słodyczy i produktów z białej mąki, ich ograniczenie może mieć znaczenie także dla skóry. Dieta o wysokim indeksie i ładunku glikemicznym wiąże się z częstszym występowaniem i większym nasileniem trądziku, choć to efekt umiarkowany. W przypadku mleka i nabiału wyniki są niejednoznaczne i mogą zależeć między innymi od płci i nawyków żywieniowych. Dlatego trudno z góry przewidzieć, czy akurat u Ciebie zmiana jadłospisu zmniejszy liczbę wykwitów. Lepiej poobserwować to przez kilka tygodni niż od razu przechodzić na restrykcyjną dietę. Tym bardziej, jeśli w związku z treningami i tak pilnujesz kaloryczności i makroskładników.
Co możesz zmienić w codziennej pielęgnacji po treningu?
Nie musisz szorować pleców, żeby utrzymać je w czystości, bo mocne tarcie i drażniące kosmetyki mogą raczej pogorszyć stan skóry. Lepiej sprawdzają się proste nawyki, które utrzymasz na co dzień:
- Prysznic i zmiana odzieży
Po treningu weź prysznic i przebierz się tak szybko, jak to możliwe. Jeśli nie masz takiej możliwości, przetrzyj spoconą skórę beztłuszczową chusteczką oczyszczającą i zmień koszulkę. Ubrania treningowe pierz po każdym użyciu. - Luźne ubrania
Wybieraj luźniejsze rzeczy z bawełny lub materiału odprowadzającego wilgoć. - Mniej tarcia
Zwróć uwagę, czy plecak, pasy albo sprzęt nie ocierają stale tego samego miejsca. Jeśli tak, spróbuj na jakiś czas zamienić plecak na torbę noszoną w ręku. - Delikatne mycie
Zrezygnuj z szorstkich gąbek, szczotek do pleców, peelingów mechanicznych i mydeł antybakteryjnych, które podrażniają skórę. - Kosmetyki niekomedogenne
Wybieraj lekkie, najlepiej bezzapachowe preparaty oznaczone jako „non-comedogenic” lub „oil-free”. - Bez wyciskania
Drapanie i wyciskanie zmian nasila stan zapalny i zwiększa ryzyko przebarwień oraz blizn. - Ochrona przed słońcem
Słońce nie „wysusza” trądziku, za to może pogłębiać przebarwienia po zmianach i sprawiać, że utrzymują się dłużej. Jeśli trenujesz na zewnątrz z odkrytymi plecami, używaj lekkiego, niekomedogennego filtra.
Przeczytaj także:
Skutki uboczne TRT po 3 miesiącach – co jest normalne, a co nie
Jeśli zamierzasz skorzystać z zastępczej terapii hormonalnej dla mężczyzn sprawdź, jakie mogą byś skutki uboczne TRT i jak je ograniczyć.
Kiedy pokazać plecy dermatologowi?
Jeśli trądzik na plecach pojawił się po rozpoczęciu terapii testosteronem albo po jej zmianie, zapisz, kiedy się zaczęły i jak się nasilały, i pokaż to lekarzowi prowadzącemu. Do dermatologa umów się, gdy:
- krostki są głębokie i bolesne,
- zostawiają przebarwienia lub blizny,
- po 6–8 tygodniach konsekwentnej pielęgnacji i stosowania preparatów bez recepty nie widzisz poprawy.
Dermatolog oceni, czy to rzeczywiście trądzik, czy na przykład zapalenie mieszków włosowych, i dobierze leczenie. Może to być połączenie kilku preparatów miejscowych na receptę, a przy cięższych zmianach także leczenie doustne, którego nie zastąpi żadna zmiana kosmetyków.
Źródła:
- www.doi.org/10.1016/j.jaad.2023.12.017
- www.aad.org/public/diseases/acne/diy/back-acne
- www.jaadinternational.org/article/S2666-3287(22)00028-1/fulltext
- www.academic.oup.com/jcem/article/103/5/1715/4939465
FAQ
Z wyglądu skóry nie da się tego ustalić. DHT uczestniczy w powstawaniu trądziku, ale stan pleców nie jest miarą jego stężenia, a większość osób z trądzikiem ma wyniki hormonów w normie. Jeśli lekarz uzna badania hormonów za potrzebne, zinterpretuje je razem z objawami i ewentualnym leczeniem.
Tak, to jedno z częstszych działań niepożądanych terapii testosteronem i często dotyczy właśnie pleców oraz klatki piersiowej. Zgłoś nowe lub nasilające się zmiany lekarzowi, który prowadzi leczenie.
Nie podejmuj takiej decyzji na podstawie stanu skóry. Lekarz oceni zmiany w kontekście całego leczenia, a jeśli zajdzie taka potrzeba, zaleci konsultację dermatologiczną.
Samo pocenie się go nie wyjaśnia. Wilgotne ubranie noszone przez kilka godzin oraz tarcie plecaka czy sprzętu mogą jednak nasilać zmiany na plecach, dlatego tak ważne jest szybkie przebranie się po treningu.
Jednoznacznie nie da się tego zrobić przed lustrem. Jeśli krostki swędzą, są drobne i podobnej wielkości, a nie ma wśród nich zaskórników, może to być zapalenie mieszków włosowych wywołane przez drożdżaki Malassezia, które leczy się inaczej niż trądzik. Obie choroby mogą też występować jednocześnie, dlatego rozstrzygnąć to powinien dermatolog.