Profilaktyka nowotworowa prostaty może pomóc we wczesnym wykryciu raka gruczołu krokowego. Kluczowym badaniem jest w tym przypadku badanie PSA. Nie zawsze jednak daje jednoznaczne wyniki, co może narazić Cię na niepotrzebny stres. Dlatego oprócz konsultacji urologicznej, która może pomóc w podjęciu decyzji o skorzystaniu z tej form diagnostyki, warto wiedzieć, jak wstępnie odróżnić objawy sugerujące łagodny przerost prostaty od objawów alarmowych.
Co oznacza skrót PSA, co może mieć wpływ na wynik badania i kiedy warto rozważyć skorzystanie z badań profilaktycznych gruczołu krokowego?
Co to jest antygen specyficzny dla prostaty (PSA)?
PSA, czyli antygen swoisty dla prostaty (ang. Prostate Specific Antigen), to enzym wytwarzany przede wszystkim przez tkanki gruczołu krokowego. Jego główna rola polega na ułatwianiu plemnikom przemieszczania się w ejakulacie.
Morfologia to podstawa diagnostyki w różnych schorzeniach i przy sprawdzeniu niedoborów ważnych składników odżywczych. Jeśli chcesz wykonać badanie krwi, umów się w jednej z naszych placówek. Nasi specjaliści przeprowadzą dokładną analizę zarówno w kontekście wybranej choroby, jak i stawianych przez Ciebie celów (dieta, terapia hormonalna, wlewy witaminowe itp.)
W krwi jego poziom jest zazwyczaj niski i wzrasta naturalnie z wiekiem. Podwyższenie może sugerować problemy z prostatą – od zapalenia czy powiększenia po raka. Dlatego służy jako narzędzie w badaniach przesiewowych, zwłaszcza po 45. roku życia u mężczyzn z czynnikami ryzyka.
Im szybciej zostaną wykryte nieprawidłowości w obrębie gruczołu krokowego, tym większa szansa na odpowiednio wczesne rozpoczęcie terapii. To również ważne działanie w ramach profilaktyki nowotworowej.
Różnica między łagodnym przerostem prostaty a nowotworem
Profilaktyka nowotworowa prostaty to nie tylko badanie PSA, ale też znajomość objawów, które mogą wskazywać na przerost gruczołu krokowego, albo rozwój zmian nowotworowych. Dzięki tej wiedzy nie tylko odpowiednio wcześnie zgłosisz się do urologa lub lekarza pierwszego kontaktu. Oszczędzisz też sobie stresu i niepotrzebnych zmartwień. Zwłaszcza że podwyższony poziom PSA we krwi wcale nie musi oznaczać raka prostaty. Przyczyn takiego wyniku badania może być co najmniej kilka. Dlatego nie podejmuj się samodzielnej interpretacji wyników, tylko zgłoś się z nimi do specjalisty.
Objawy wspólne łagodnemu przerostowi prostaty i nowotworowi to częste, zwykle nocne oddawanie moczu, słaby i przerywany strumień, trudność z rozpoczęciem mikcji, a także ból w trakcie mikcji lub wytrysku nasienia. Pamiętaj jednak, bo od razu nie uznawać, że masz raka. Potwierdzenie tego rodzaju diagnozy pozostawi lekarzowi, który wcześniej wykona bardziej kompleksowe badania.
Natomiast charakterystycznym objawem, który może wskazywać na rozwój zmian nowotworowych, jest utrzymujący się przez dłuższy czas ból w plecach, miednicy i biodrach (charakterystyczny w zaawansowanym stadium) oraz krew w moczu lub nasieniu.
Badaniem, które może ukazać inne zmiany lub ich brak, jest badanie per rectum. Przerost prostaty to tylko jej powiększenie, ale bez zmian w strukturze. Natomiast na zmiany rakowe może wskazywać nierówna powierzchnia gruczołu krokowego.
Wpływ czynników mechanicznych na wynik
Badanie PSA może dać fałszywie dodatni wynik, gdy na prostatę zadziałają konkretne czynniki mechaniczne. Okazuje się bowiem, że podwyższony poziom PSA może być spowodowany przez:
- jazdę na rowerze przez ponad pół godziny,
- stosunek seksualny lub ejakulację,
- większy wysiłek fizyczny, w tym trening,
- przebyta niedawno infekcja dróg moczowych,
- spędzanie dłuższego czasu w pozycji siedzącej.
Dlatego zawsze powtarzaj test po 4-6 tygodniach od takich zdarzeń, by wynik był wiarygodny i nie powodował niepotrzebnego stresu.
Choroba zwyrodnieniowa stawów to jedno z najczęstszych schorzeń układu ruchu. Jak je rozpoznać i na czym polega leczenie we wczesnym stadium?
Prawidłowe przygotowanie do badania PSA
Jeśli chcesz zwiększyć wiarygodność badania PSA, powinieneś zastosować się do poniższych zaleceń.
Dlatego przed jego wykonaniem:
- przez 2 dni wstrzymaj się od współżycia i nie doprowadzaj do ejakulacji,
- unikaj przez 2-3 dni jazdy na rowerze i intensywnego wysiłku,
- w dniu poprzedzającym badanie nie pij alkoholu i jedz lekkostrawne posiłki,
- w przypadku infekcji dróg moczowych, wylecz je,
- nie umawiaj się na badanie urologiczne,
- poinformuj lekarza o przyjmowanych aktualnie lekach, które mogą wpłynąć na wyniki.
Wytyczne wiekowe dla profilaktyki prostaty
Zarówno łagodny przerost prostaty, jak i rozwój zmian nowotworowych, jeśli do niego dojdzie, zwykle ma miejsce w późniejszych latach życia. Dlatego nie ma potrzeby wykonywać badań profilaktycznych przed 40. rokiem życia. Wskazaniem do nich w przypadku mężczyzn, którzy właśnie przekroczyli ten wiek, może być zdiagnozowana mutacja BRCA2. Jeśli natomiast w Twojej rodzinie byli mężczyźni, którzy zachorowali na raka prostaty, wówczas wskazaniem do badań profilaktycznych może być wiek 45 lat. Nie jest to jednak obowiązek, a bardziej opcja do wyboru po konsultacji medycznej.
Jeśli natomiast pojawią się u Ciebie wspomniane wcześniej objawy, nie wykonuj badań na własną rękę, tylko umów się na konsultację medyczną.
Źródła:
- www.templehealth.org/about/blog/enlarged-prostate-vs-prostate-cancer
- www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/98786,psa-calkowity-antygen-swoisty-gruczolu-krokowego
- www.webmd.com/prostate-cancer/bph-vs-prostate-cancer
- uroweb.org/guidelines/prostate-cancer/chapter/diagnostic-evaluation
- pacjent.gov.pl
FAQ
Wykonane w warunkach laboratoryjnych pobranie krwi jest jak najbardziej bezpieczne.
Zwykle są one do odbioru w ciągu 1-2 dni roboczych.
Jeśli są ku temu wskazania, lekarz może zlecić też wykonanie badanie prostaty per rectum, USG prostaty, a w wybranych przypadkach rezonans magnetyczny lub biopsję.