Mocznik w surowicy to kluczowy wskaźnik katabolizmu białek, który pokazuje, jak pracują Twoje nerki, szczególnie jeśli stosujesz dietę wysokobiałkową. I choć nie powie Ci on wszystkiego o stanie Twojego zdrowia, to jest bardzo pomocny w ocenie funkcji nerek i metabolizmu białek. Tym bardziej więc warto wiedzieć nieco więcej na temat samego mocznika, wpływu diety białkowej na nerki oraz tego, jak naturalnie zadbać o właściwy poziom mocznika w organizmie.
Skąd bierze się mocznik w organizmie i jak jest wydalany?
Gdy jesz produkty, które zawierają białko, Twój organizm rozkłada te białka na aminokwasy, po czym usuwa z nich grupy azotowe. Te zaś w formie toksycznego amoniaku, w cyklu mocznikowym zachodzącym w wątrobie przekształcane są w mniej szkodliwy mocznik. To jego poziom możesz zbadać we krwi jako mocznik w surowicy.
Wykonywane przez nas badania krwi zawsze dostosowujemy do Twoich indywidualnych potrzeb. Oprócz tego, możesz też skorzystać z przygotowanych przez nas pakietów ukierunkowanych na konkretne cele.
Sprawdź naszą ofertę badań i umów sie na ich wykonanie.
Gdy mocznik trafi do krwi, filtrowany jest przez nerki, po czy wydalany jest wraz z moczem. Może się zdarzyć, że nie cały mocznik zostanie wydalony (np. gdy jesteś odwodniony). W takiej sytuacji z nerek część wraca do krwiobiegu. Tym samym na jego poziom w wynikach badań składa się zarówno mocznik pochodzący z diety i rozpadu białek, jak i ten z części wydalanej przez nerki.
Wpływ diety wysokobiałkowej i nawodnienia na poziom mocznika
Wyższy poziom mocznika we krwi nie musi od razu oznaczać, że masz problem z nerkami. Ważne jest wzięcie pod uwagę zależności „dieta białkowa a nerki”. Jeśli bowiem jesz dużo białka, wówczas Twój organizm musi przerobić więcej aminokwasów, co skutkuje większą produkcją mocznika. To dość częste u osób aktywnych fizycznie, w tym uprawiających sport, które zwiększają ilość spożywanego białka w swojej diecie.
Drugim czynnikiem, który może mieć wpływ na mocznik w surowicy, jest nawodnienie organizmu. Jego poziom będzie wyższy, jeśli nie nawadniasz się odpowiednio w ciągu dnia. Kiedy tak się dzieje, twoje nerki próbując zatrzymać wodę, więcej mocznika kierują z powrotem do krwi, zamiast go wydalać. Dlatego powinieneś wypijać od 2 do 3 litrów płynów (dostosuj ilość płynów do masy ciała, aktywności, klimatu i ewentualnych chorób sercowo‑nerkowych). Szczególnie gdy jesteś na diecie wysokobiałkowej, by w ten sposób utrzymywać poziom mocznika w surowicy na właściwym poziomie.
Interpretacja stosunku mocznika do kreatyniny
Same wartości mocznika i kreatyniny brane pod uwagę osobno mogą być mylące. Dlatego lekarze często patrzą na ich stosunek, który pomaga odróżnić, czy problem wynika z diety, odwodnienia czy realnej dysfunkcji nerek. Kreatynina jest produktem rozpadu mięśni i, w przeciwieństwie do mocznika, mniej zależy od diety.
Przeczytaj także:
Niepłodność hiperprolaktynowa – jeden ze skutków podwyższonego poziomu prolaktyny we krwi. Jaka jest jej przyczyna i jak ją leczyć?
Za prawidłowy przyjmuje się stosunek azotu mocznikowego (BUN) do kreatyniny w przedziale 10–20:1.
Stosunek BUN:kreatynina > 20:1 zwykle sugeruje przyczyny przednerkowe (np. odwodnienie, duża podaż białka), natomiast wartości poniżej normy mogą wskazywać na choroby wątroby lub uszkodzenie nerek – zawsze w odniesieniu do jednostek użytych w laboratorium.
Jak obniżyć poziom mocznika naturalnie
Jeśli w badaniu krwi mocznik w surowicy wyszedł podwyższony i chcesz w sposób naturalny obniżyć jego poziom, rozważ poniższe kroki:
- Regularnie się nawadniaj
Pij od 2 do 3 litrów wody przez cały dzień. Rób to regularnie, dzieląc tę ilość na porcje wypijane na przykład w odstępach godzinowych. - Ogranicz spożycie białka
Zwłaszcza gdy w ostatnim czasie byłeś na wysokobiałkowej diecie, a nie budujesz mięśni. Zredukuj białko do 0,8-1,2 g/kg masy ciała. Jednocześnie postaw na białko pochodzenia roślinnego, które znajdziesz między innymi w soczewicy, ciecierzycy i tofu. Przy chorobach nerek docelową ilość białka ustal z nefrologiem lub dietetykiem klinicznym. Zbyt niskie spożycie białka jest także szkodliwe. - Postaw na urozmaiconą i zbilansowaną dietę
W praktyce oznacza to włączenie do diety zdrowych tłuszczy oraz warzyw alkalizujących jak ogórki czy seler, które wspomagają wydalanie. - Ruszaj się
Regularna aktywność fizyczna poprawi krążenie i filtrację nerek.
Kiedy wynik świadczy o chorobie nerek?
Jeśli w wynikach podwyższony jest tylko mocznik w surowicy, może to wstępnie wskazywać na dużą ilość białka w diecie lub odwodnienie. Problem pojawia się w sytuacji, gdy mocznik w surowicy podwyższony jest stale, a do tego wysoka jest też kreatynina. Do innych objawów, które mową świadczyć o nieprawidłowej pracy nerek, należą towarzyszące zaburzonym poziomom mocznika i kreatyniny objawy w postaci obrzęków, zaburzenia oddawania moczy, czy częstego zmęczenia.
W takich przypadkach warto skontaktować się z lekarzem i wykonać dodatkowe badania.
Źródła:
- apteline.pl/artykuly/kreatynina-i-mocznik-interpretacja-wynikow-badan
- en.wikipedia.org
- labtestsonline.pl/test/2060/
- gemini.pl/poradnik/artykul/mocznik-we-krwi-jakie-sa-jego-normy/
FAQ
Tak. To wskaźnik procesów metabolicznych i funkcji nerek, a jego podwyższony poziom nie musi od razu oznaczać choroby, zwłaszcza przy wysokobiałkowej diecie lub odwodnieniu.
Jeśli przyczyną jest nawodnienie lub dieta, poprawa może być widoczna już po kilku dniach regularnego picia wody i zbilansowania białka w diecie.
Do podstawowych należy poziom kreatyniny, eGFR, USG nerek, ogólne badanie moczu i elektrolity, by ocenić pracę nerek. Inne zależą od wyniku i decyzji lekarza.