Jeżeli rozważasz TRT albo już ją stosujesz, prędzej czy później trafisz na pojęcia takie jak wysoki hematokryt, „gęsta krew” czy nawet czerwienica. To jedne z najczęstszych obaw pacjentów. Z jednej strony mają one swoje podstawy, bo hematokryt jest jednym z kluczowych parametrów bezpieczeństwa terapii testosteronem. Z drugiej jednak, przy odpowiednio prowadzonej zastępczej terapii testosteronem pod okiem lekarza i stosowaniem się ściśle do otrzymanych zaleceń, nie musisz się obawiać.
Jeśli już teraz chcesz wiedzieć więcej na ten temat, sprawdź, dlaczego testosteron wpływa na krew, jakie są objawy gęstej krwi i kiedy problem jest jeszcze fizjologią, a kiedy zaczyna być realnym zagrożeniem.
Dlaczego androgeny stymulują produkcję czerwonych krwinek?
Dwie pozycje w wynikach badań krwi, które powinny być dla Ciebie ważne, gdy jesteś w trakcie TRT, to hemoglobina i hematokryt.
Hemoglobina to białko, które obecne we krwi odpowiada za wiązanie cząsteczek tlenu z czerwonymi krwinkami, pełniącymi funkcję transporterów. Jej poziom jest ważny, ponieważ wskazuje na aktualną wydajność krwi w procesie dotlenienia komórek.
Natomiast hematokryt mówi Ci, jak procentowo wygląda stosunek ilości czerwonych krwinek do całej objętości krwi. Im więcej czerwonych krwinek, tym gęstsza jest Twoja krew.
Przeprowadzana pod ścisłym nadzorem lekarskim, zastępcza terapia hormonalna dla mężczyzn to proces leczenia, którego celem jest wyrównanie poziomu testosteronu.
Jeśli chcesz spawdzić, czy nie cierpisz na niedobory, umów się na konsultację. Możesz też wstępnie wykonać Test ADAM. Sprawdź szczegóły już teraz.
Kolejną rzeczą, o której powinieneś wiedzieć, jest fakt, iż czerwone krwinki produkowane są w szpiku kostnym po tym, jak pobudzony on zostanie przez erytropoetynę (EPO). To hormon wytwarzany w nerkach.
I teraz najważniejsze. Testosteron to hormon, który nie tylko wpływa na Twoje libido, samopoczucie, czy masę mięśniową. Ma on również pośredni udział w produkcji czerwonych krwinek. Stymuluje on nerki do produkcji EPO, a hormon ten, jak już, wiesz pobudza szpik do produkcji erytrocytów (czerwonych krwinek). Zmniejsza też hepcydynę, zwiększając tym samym dostępność żelaza, co wspomaga syntezę hemoglobiny i produkcję erytrocytów, prowadząc tym samym do wzrostu hematokrytu.
Kiedy więc podczas TRT dostarczasz do organizmu zwiększone dawki testosteronu w celu wyrównania jego poziomu, rośnie też liczba czerwonych krwinek, a wraz z nimi rośnie hematokryt.
Gęsta krew – objawy i ryzyko sercowo-naczyniowe
Wysoki hematokryt to inaczej gęsta krew, a ta płynie wolniej, bardziej obciąża serce i trudniej przechodzi przez naczynia krwionośne. Objawy, które wstępnie mogą świadczyć o zbyt gęstej krwi, to między innymi:
- ból głowy i odczucie jej ciężkości,
- zawroty głowy głównie przy zmianie pozycji ciała,
- pulsowanie w skroniach,
- zaczerwieniona skóra twarzy,
- mrowienie palców,
- nadciśnienie,
- zimne stopy lub dłonie.
Niestety w przypadku mężczyzn tego typu objawy mogą być bardzo subtelne, wręcz niewyczuwalne i dlatego tak ważna jest regularna kontrola hematokrytu w trakcie całej TRT. Jeśli będzie się on utrzymywał na poziomie przekraczającym 52%, może dojść do zwiększenia ryzyka ciężkich zdarzeń sercowo-naczyniowych. Rośnie też prawdopodobieństwo wystąpienia choroby zakrzepowo-zatorowej.
Znaczenie nawodnienia w wynikach morfologii
Na wysoki hematokryt w wynikach badań wpływ ma nie tylko sam testosteron. Duże znaczenie ma też odpowiednie nawodnienie organizmu, czyli to, ile i jak często nawadniasz się w ciągu dnia. Gdy tego nie robisz, przez co jesteś odwodniony, spada objętość osocza i krew gęstnieje. Nie dzieje się tak jednak z powodu nadprodukcji czerwonych krwinek, a jedynie przez brak płynów, o które nie dbasz. W ten sposób wpływasz na wyniki badań, które nie pokazują rzeczywistego wpływu testosteronu na poziom erytrocytów i sam hematokryt.
Dlatego dzień przed badaniami pij odpowiednią ilość wody, unikaj alkoholu i kofeiny oraz zrezygnuj z intensywnych treningów.
Przeczytaj także:
Skuteczność zapłodnienia in vitro
Skuteczność in vitro – jaka jest szansa na zajście w ciążę? Co może zwiększyć szanse na powodzenie zapłodnienia in vitro?
Wysoki hematokryt – naturalne metody obniżania
Gdy już wiesz, co oznacza wysoki hematokryt i z czego mogą wynikać zarówno rzeczywiste, jak i sztucznie zawyżone wyniki, powinieneś też poznać naturalne metody obniżania liczby czerwonych krwinek we krwi.
Aby to zrobić:
- Regularnie się nawadniaj
Oblicz niezbędną ilość wody na masę ciała i ustaw przypomnienie, by wypijać ją w miarę regularnych odstępach w ciągu dnia. - Dbaj o aktywność fizyczną
Ruch i tlen to Twoi sprzymierzeńcy, a umiarkowane cardio i spacery poprawią wydolność krążeniowo-oddechową oraz pozytywnie wpłyną na gęstość krwi. - Dostosowuj dawki testosteronu do wyników hematokrytu
Pomoże Ci to uniknąć skoków jego poziomu i zmniejszyć ryzyko wtórnej czerwienicy. - Wykonuj regularne badania krwi
Stosuj się tu ściśle do zaleceń lekarza i to jemu pozostaw ocenę wyników.
Wskazania do medycznego upustu krwi
Upust krwi nie powinien być przez Ciebie traktowany jako działanie profilaktyczne. Ma ono bowiem sens dopiero wtedy, gdy:
- hematokryt przekracza bezpieczne wartości (zwykle >52–54%),
- pojawiają się wyraźne objawy wskazujące na gęstą krew,
- istnieje wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe.
Celem upustu jest przede wszystkim zmniejszenie lepkości krwi i ryzyka zakrzepowego. Warto jednak wiedzieć, że zbyt częste upusty mogą prowadzić do niedoborów żelaza, paradoksalnie nasilając niestabilność parametrów i pogarszając samopoczucie.
Źródła:
- pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5647167/
- www.alphamd.org/resources/hematocrit-101-why-trt-makes-your-blood-thicker-and-why-it-matters
- www.droracle.ai/articles/242754/why-should-hematocrit-hct-levels-be-maintained-below-54
- pmc.ncbi.nlm.nih.gov
FAQ
Umiarkowanie podwyższony hematokryt może być fizjologiczną reakcją na TRT. Jednak długotrwale wysoki hematokryt zwiększa ryzyko zakrzepowe i nie jest obojętny dla Twojego zdrowia. W ocenie konkretnej sytuacji kluczowa jest regularna kontrola i kontekst kliniczny.
Wzrost hematokrytu może pojawić się już po kilku tygodniach od rozpoczęcia TRT. Tempo zależy jednak od dawki, formy testosteronu, genetyki i nawodnienia. Dlatego też pierwsze kontrole wykonuje się stosunkowo wcześnie.
Podstawą jest morfologia z hematokrytem i hemoglobiną. Warto uzupełnić ją o ferrytynę, żelazo, CRP oraz ocenę ciśnienia i profilu lipidowego, by ocenić realne ryzyko powikłań.